cudzoziemcy
Koniec specustawy dla obywateli Ukrainy od 5 marca 2026 r. – co muszą wiedzieć pracodawcy
AMW North · · aktualizacja · 2 min czytania
Od 5 marca 2026 r. obywatele Ukrainy przebywają w Polsce na zasadach ogólnych, a nie według specustawy z 2022 r. Co się zmieniło, co zostaje i jak pracodawca powinien sprawdzić legalność pobytu i pracy.
Od 5 marca 2026 r. wygasły szczególne rozwiązania wynikające z ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (tzw. specustawy). Nie oznacza to utraty prawa pobytu ani dostępu do rynku pracy. Zmienia się podstawa prawna: obywatele Ukrainy są objęci ogólnym systemem prawa migracyjnego.
Co się zmieniło
Sytuację obywateli Ukrainy regulują teraz przede wszystkim:
- ustawa z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach — zezwolenia na pobyt, karty pobytu, obowiązki pracodawców,
- przepisy o ochronie czasowej (ustawa o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, art. 106 i nast.), wdrażające decyzję Rady UE.
Sam mechanizm ochrony czasowej nie został zlikwidowany. Na poziomie Unii Europejskiej ochrona czasowa dla osób, które wyjechały z Ukrainy z powodu wojny, została przedłużona do 4 marca 2027 r. Osoba objęta ochroną przebywa w Polsce legalnie do tej daty, o ile spełnia wymagane warunki.
Najważniejsza różnica: specustawa a przepisy ogólne
| Do 4 marca 2026 r. | Od 5 marca 2026 r. |
|---|---|
| odrębna specustawa | ustawa o cudzoziemcach i przepisy o ochronie czasowej |
| tryb nadzwyczajny | system ogólny |
| rozwiązania „wojenne” | rozwiązania systemowe |
| odrębne regulacje dla obywateli Ukrainy | zasady wspólne dla cudzoziemców |
Co to oznacza dla pracodawcy
Sam fakt posiadania obywatelstwa ukraińskiego nie wystarcza. Liczy się formalna podstawa pobytu i dostępu do rynku pracy każdej osoby. W praktyce warto:
- Sprawdzić podstawę pobytu każdego pracownika z Ukrainy (ochrona czasowa, zezwolenie na pobyt czasowy, pobyt stały, rezydent długoterminowy UE itd.) i zachować kopie dokumentów.
- Zweryfikować podstawę wykonywania pracy — czy wymagane jest zezwolenie, oświadczenie, powiadomienie, czy pracownik ma dostęp do rynku pracy bez dodatkowych dokumentów.
- Ustawić kalendarz terminów — daty ważności dokumentów, w tym 4 marca 2027 r. dla osób korzystających z ochrony czasowej.
- Zaplanować zmianę podstawy pobytu dla kluczowych pracowników, np. wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy i pracę, zanim wygaśnie ochrona czasowa.
- Przygotować dokumentację na kontrolę Państwowej Inspekcji Pracy lub Straży Granicznej — pracodawca musi umieć wykazać, że cudzoziemiec przebywa w Polsce legalnie, a praca jest wykonywana zgodnie z przepisami.
Podsumowanie
Zmiana z marca 2026 r. ma przede wszystkim charakter porządkujący: obywatele Ukrainy przestają być objęci nadzwyczajnym trybem specustawy, a ich status reguluje jednolity system prawa o cudzoziemcach. Dla przedsiębiorcy to większa spójność przepisów, ale też konieczność dokładnego stosowania ogólnych zasad. Ochrona czasowa nie jest bezterminowa — warto monitorować decyzje na poziomie UE i krajowym oraz odpowiednio wcześnie zaplanować dalszą legalizację pobytu pracowników.
Jeśli zatrudniasz obywateli Ukrainy, pomożemy sprawdzić dokumenty zespołu i przygotować plan na kolejne miesiące.
Artykuł ma charakter informacyjny i opisuje stan prawny na dzień publikacji. Nie stanowi porady podatkowej ani prawnej w indywidualnej sprawie.
