Zmiany w statusie autonomicznym Ukrainy w Polsce od 5 marca 2026 r.

Od 5 marca 2026 r. w Polsce weszła zmiana o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Nie oznacza to odebrania prawa pobytu ani dostępu do rynku pracy, lecz na wygaszeniu na wygaszeniu szczególnego, nadzwyczajnego dostępu do ustawy z dnia 12 marca 2022 r. o pomoc obywatelowi Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym. Status tych osób został wydany w ramach ogólnego systemu prawa migracyjnego.

W praktyce oznacza to, że rozwiązanie Ukrainy jest obecnie regulowane przede wszystkim przez rozporządzenie z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach, w dodatku w zakresie instytucji ochrony czasowej (art. 106 i nast.). Sam mechanizm ochrony czasowej nie został zabrany. Ochrona czasowa dla osób uciekających z Ukrainy została przedłużona do dnia 5 marca 2027 r. W praktyce oznacza to, że osoba podlega tym mechanizmem, który podlega legalności pobytu w Polsce do tej daty, o ile spełnia wymagane warunki.

Zmiana ma charakter przede wszystkim systemowy. Ochrona czasowa nadal występuje, jednak nie na podstawie specustawy w reakcji na wybuch wojny, lecz z ogólnymi przepisami prawa migracyjnego.

Dla wnioskodawcy znaczenie ma konieczność stosowania zasad dotyczących cudzoziemców. Kluczowe jest w przygotowaniu podstawy pobytu pracownika oraz potwierdzenie legalności pracy. Sam fakt posiadania obywatelstwa ukraińskiego nie jest wystarczający – znaczenie formalnego statusu pobytu dla osoby.

W przypadku kontroli państwowej Inspekcji Pracy lub Straży Granicznej pracodawca powinien być w stanie zachować, że cudzoziemiec przebywa w Polsce legalnie, a praca została przeprowadzona zgodnie z zasadą obowiązywania.

Istotna dla działów legalizacji pobytu jest również data 5 marca 2027 r., do którego – zgodnie z aktualną decyzją – przedłużono ochronę czasową. Przedsiębiorcy powinni monitorować ten termin oraz decyzje administracyjne na szczeblu unijnym i krajowym. Ochrona czasowa nie ma charakteru bezterminowego, a jej zastosowanie jest uzależnione od warunków formalnych oraz wystąpienia instytucji publicznych.

Zmiana wprowadzona w marcu 2026 r. przede wszystkim ma charakter porządkujący. Obywatele Ukrainy przestają być w nadzwyczajnym wydaniu specustawy wojennej, a ich status jest widoczny na jednolitym systemie prawa o cudzoziemcach. Dla przedsiębiorcy oznacza to większą spójność regulacyjną, ale jednocześnie konieczność stosowania szczegółowego stosowania ogólnych zasad prawa migracyjnego.

Najważniejsza zasada – specustawa vs. ustawa o cudzoziemcach

Do 4.03.2026

Od 5.03.2026

Odrębna specustawa

Ustawa o cudzoziemcach

Nadzwyczajny tryb

System ogólny

Rozwiązania „wojenne”

Rozwiązania systemowe

Odrębne regulacje

Integracja z prawem migracyjnym